Цікавыя людзі істоты. У сваіх няўдачах яны абвінавачваюць усіх, акрамя сябе. А што робіцца на самой справе?
Аднаўленне замчышча ў Любча, на мой погляд, не павінна суправаджацца некімі сур’езнымі перашкодамі. Гэта не такі вялікі аб’ект, як, напрыклад, замчышча ў Наваградку. Фінансавы[цензура]іванняў вялікіх нятрэба. Гістарычная каштоўнасць Любчанскага замку нічым не меньшая, чым вядомых гістарычных аб’ектаў – замку ў Нясвіжы ці Міры. Есць пэўная колькасць энтузіястаў, якія маюць вялікае жаданне аднавіць гэты гістарычны помнік: хто справай, а хто словам (што таксама немалаважна). Такім чынам, ніякіх сур’езных перашкод няма.
Але з усяго вышэй сказанага, мала хто даведваецца, што аднаўленне замка ў Любча можа стаць і высокадаходным камерцыйным праектам…
Любча знаходзіцца ў адным з самых найпрыгажэйшых мясцін нашай краіны. Бацька-Нёман датуляецца да замкавага узвашша сваім магутным целам. За ракой пралягаюць бязмежныя лугі, якія ў весну затапліваюцца і відавоку адчыняецца найпрыгажэйшы краявід: нібы мора падышло да замкавала ўзвышша. Блакіт неба адлюстроўваецца так яскрава, што вочы наведвальнікаў так сама становяцца блакітнымі. Тут адчуваеш сябе вялізным, значным. На душы спакой і вера у будучыню. Адчуваеш сувязь з слаўным мінулым, продкамі, іх ахову і падтрымку.
Паблізу з Любча (нават і ў самім паселішчы), і ўздоўж Нёмна, знаходзяцца збудаванні абарончага тыпу часоў першай сусветнай вайны, якія (пры жаданні) так сама можна аднавіць. Лінія Сталіна ля Мінска ўжо сення прыносіць пэўны даход – і фінансавы і духоўны.
Каля Любча есць і другія гістарычныя збудаванні. Напрыклад, у паселішчы Шчорсы. У замаку ў Шчорсах беларусска-польскі паэт Адам Міцкевіч напісаў паэму “Гражына”. Палякі вельмі шануюць памяць А. Міцкевіча. Шматлікія дэлегацыі амаль штодзенна наведваюць Наваградак, фарны касцел, дзе быў хрышчаны маленькі Адам. Наваградак недалека ад Шчорсаў і Любча, таму наведальвальнікаў з-за мяжы можна было б вазіць і сюды.
Каля Любча знаходзіцца Налібоцкая пушча. Паляванне забяспечыць пэўны даход для Любчанскага комплекса (дамо яму такую назву). Ужо сення Любча наведваюць госці з-за мяжы (Рассея, Германія і інш.) з мэтай адпачыць, заняцца рыбнай лоўляй і паляваннем. Развіцце такога турызму дасць працоўныя месцы для жыхароў не толькі Любча, але і другіх паселішч. Гандль, народныя рамества, развіцце сеткі гасцеўняў, рэстаранаў. Тым больш, что Любча – гэта аграгарадок. І сюды ўрадам плануюцца нейкія фінансавыя сродкі на развіцце дабрабыту насельніцтва. Моладзь не будзе бегчы ў гарады, зоймецца справай; знізіцца алкагалізм, пачнецца прырост насельніцтва.
Такім чынам, аднаўленне замку ў Любча, іншых тутэйшых гістарычных аб’ектаў дасць нейкі штуршок у аднаўленні дынамічнага жыцця ў гэтым мястэчку. Калі праект будзе пленным, то неўзабаве і адновіцца замак у Наваградку – калыске беларусскай дзяржаўнасці.
Давялося пазнаеміцца з палкоўнікам запаса Пячынскім Іванам Анатольевічам. У вежы Любчанскага замка, за працай. З размовы дазнаўся, што асноўная праблема на сення – гэта адсутнасць навуковага кіраўніка праекту. Устае пытанне – дзе нашыя хваленыя барацьбіты за гістарычныя каштоўнасці; дзе навуковыя супрацоўнікі; дзе дэмакраты, якія так “хвалююцца” за адраджэнне нацыянальнай свядомасці? Чаму аднаўляе замак – ваенны, а не архітэктары, гісторыкі? Прычым – адзін! Пытанні застаюцца без адказу…
Адказваю на адно пытанне, якое прагучала у пачатку пісьма. Трэба не ныць, не скардзіцца на свой цяжкі лес, а працаваць. Кожны здольны ўнесці свой уклад у будаўніцтва нашай радзімы. І не важна які гэта ўклад: выхаванне дзетак, дагляд за чысціней вуліц ці кіраўніцтва вялікім прадпрыемствам. Гэта абавязковыя элементы адзінай, пакуль што неідэальнай сістэмы – Беларусі.
Напрыканцы, хацелася б падзякаваць усіх, хто вядзе такую справу. Дай Бог вам здаро’ўя і ўдачы ў вашых вельмы патрэбных для нашага грамадства пачынаннях.
Дацэнт, к.т.н. |
